Dạy nói cho trẻ chậm nói phải bắt đầu từ đâu?

Như chúng ta đã biết, từ khi ra đời đến khi tròn 1 tuổi, trẻ phải trải qua rất nhiều mốc quan trọng: 3 tháng biết lẫy, 6 tháng biết bò, 9 tháng biết ngồi, 12 tháng lò dò biết đi- Đó là mốc vận động. Đối với mốc nhận thức, giao tiếp: 3 tháng biết hóng chuyện, 6 tháng biết mỉm cười tương tác, 9 tháng bắt đầu bập bẹ, 12 tháng biết chỉ trỏ, tạo ra âm thanh lời nói,…xuất hiện những từ đơn đầu tiên.

Muốn biết nên dạy con từ đâu? Trước tiên, phải xác định được năng lực của con hiện tại đang ở đâu?

Có 4 mức độ giai tiếp:

+ Giai đoạn 1: Giao tiếp chưa có chủ ý

+ Giai đoạn 2: Giai tiếp có chủ ý

+ Giai đoạn 3: Giao tiếp bằng từ đơn

+ Giai đoạn 4: Giai tiếp bằng câu, đoạn, hội thoại

Khi đã xác định được con đang ở giai đoạn nào? Mục tiêu tiếp theo là gì? Cái đích cần hướng đến là gì?

Hãy nhìn vào ngôi nhà giao tiếp?

Chúng ta dễ dàng nhận thấy kĩ năng tập trung chú ý như là nền móng của ngôi nhà. Đó là kĩ năng quan trọng nhất. Không có kĩ năng này, trẻ sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc tương tác, chơi và giao tiếp với những người xung quanh. Khi có được nền móng vững chắc thì ngôi nhà xây lên sẽ rất vững chãi.

Tiếp theo chúng ta sẽ xây những viên gạch đầu tiên là các kĩ năng lắng nghe, kĩ năng bắt chước, kĩ năng luân phiên và kĩ năng vui chơi,…để tạo nên phần thân ngôi nhà. Để hình thành được các kĩ năng trên đối với trẻ nhỏ thông qua hoạt động chơi, tương tác 1-1 với trẻ. Có nhiều dạng hoạt động chơi: Trò chơi chức năng, trò chơi vận động, trò chơi đóng vai, trò chơi tưởng tượng,…

Những viên gạch tiếp theo sẽ giúp trẻ có được kiến thức (hiểu biết) và biết sử dụng cử chỉ điệu bộ, có thể xem như là mái nhà.

Chúng ta có thể coi lời nói như lớp sơn bên ngoài của ngôi nhà. Người không có lời nói như người khiếm thính (câm điếc) vẫn giao tiếp được thông qua cử chỉ điệu bộ. Trẻ phải biết giao tiếp phi ngôn ngữ trước thì ngôn ngữ lời nói mới có nghĩa, đúng ngữ cảnh.

Khi xem xét các lĩnh vực của trẻ gặp phải, chúng ta phải xác định được trẻ đang ở giai đoạn nào trong các mức độ giao tiếp? Và thứ tự xây dựng ngôi nhà để xây dựng kĩ năng giao tiếp.

Tất cả những kĩ năng giao tiếp sẽ được phát triển một cách đồng đều và đi đúng hướng nếu cha mẹ nắm rõ năng lực và các kĩ năng cần phát triển của trẻ. Sự tiến bộ của một kĩ năng sẽ kéo theo sự tiến bộ của các kĩ năng khác.

Sau khi đã xác định được năng lực và nhu cầu cần phát triển để dạy cho trẻ, phụ huynh cần xác định được mục tiêu dài hạn, mục tiêu ngắn hạn và các phương pháp dạy để áp dụng sao cho phù hợp với từng dạng khó khăn và mức độ của từng trẻ./